Yaşam Boyu Hemşirelik Dergisi , Yıl 2026 Sayı 1

Hemşirelik, Bilim ve Duyarlılık

Makbule Tokur Kesgin — 2026-04-30

Hemşirelerin Mesleki Stresörleri ile Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Burcu CULHASevecen ÇELİK İNCE — 2026-04-30

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı hemşirelerin maruz kaldıkları mesleki stresörler ile tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemektir.

Yöntem: Bu çalışma kesitsel ve ilişki arayıcı bir çalışmadır. Araştırma, Mayıs-Temmuz 2024 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin kliniklerinde çalışan hemşirelerle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 217 hemşire oluşturmuştur. Araştırmada veriler, Kişisel Bilgi Formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Hemşirelerin Mesleki Stresör Ölçeği kullanılarak toplanmıştır.

Bulgular: Bu çalışma sonucunda hemşirelerin mesleki stresör ölçeği toplam puan ortalaması 62.57±9.85 olarak bulunmuştur. Hemşirelerin Maslach Tükenmişlik Ölçeği Duygusal Tükenmişlik alt boyut puanı 18.55±6.14, Kişisel Başarı alt boyut puanı 20.92±3.71 ve Duyarsızlaşma alt boyut puanı ise 6.13±3.39 olarak bulunmuştur. Mesleki stresörler ile hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak hemşirelerin mesleki stres düzeylerinin ortalamanın üstünde olduğu, orta düzeyde duygusal tükenmişlik yaşadıkları, duyarsızlaşma düzeylerinin düşük düzeyde olduğu ve kişisel başarı algılarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir.

Sonuç: Hemşirelerin mesleki stresörleri arttıkça duygusal tükenmişlik düzeylerinin arttığı bulunmuştur. Hemşirelerin mesleki stresörleri belirlenerek hemşirelerin ruh sağlıklarının korunmaları ve güçlendirmeleri için müdahaleler önerilmektedir.

Yoğun Bakım Ünitelerinde Çalışan Hemşirelerin Alarm Yorgunluğunun İncelenmesi

İrem Yeşiltaş Selma ATAY — 2026-04-30

Amaç: Tanımlayıcı olarak planlanan bu çalışmanın amacı yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin alarm yorgunluğunun ve etkileyen faktörlerin incelenmesidir.

Yöntem: Araştırma Türkiye’nin Batısında bir ilde bulunan devlet ve üniversite hastanelerinin yoğun bakım ünitelerinde görev yapmakta olan 192 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Veriler yüz yüze, anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Veriler toplanırken “Tanıtıcı Özellikler Bilgi Formu” ve “Alarm Yorgunluğu Ölçeği’’nden yararlanılmıştır. Hemşirelerin tanımlayıcı özelliklerinin analizinde frekans ve yüzde dağılımı, alarm yorgunluğu ölçeği puanlarının demografik özellikler ile karşılaştırılmasında ise bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır.

Bulgular: Hemşirelerin %76.0'ı kadın, %70.8'i lisans mezunu ve %48.4'ü yoğun bakım ünitesinde 1-9 yıl süredir çalışmaktadır. Araştırmaya katılan hemşirelerin alarm yorgunluğu ölçeğinden aldıkları puan ortalaması 13,71±6,018 olarak bulunmuştur. Hemşirelerin yaşı, tıbbi cihaz ve alarm yönetimi eğitimi alma durumları ile alarm yorgunluğu ölçek puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunurken (p<0,05) cinsiyet, medeni durum, mesleki deneyim ve eğitim durumu değişkenleri ile alarm yorgunluğu ölçek puan ortalamaları arasında ilişki bulunmamıştır (p>0,05).

Sonuç: Sonuç olarak hemşirelerin alarm yorgunluğunu düzeylerinin ortalamaya yakın olduğu belirlenmiştir. Yoğun bakım hemşirelerinin aldıkları hizmet içi eğitimlerde alarm yönetimine daha fazla odaklanılması önerilebilir.

Hemodiyaliz Tedavisi Uygulanan Bireylerde Maneviyatın Diyaliz Semptom Yükündeki Yordayıcı Rolü: Kesitsel Bir Çalışma

Esra ÇavuşoğluEsra KÖSE — 2026-04-30

Amaç: Kesitsel ve ilişkisel desendeki bu çalışma, Türkiye’de hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda klinik, psikososyal ve manevi faktörlerin diyaliz semptomları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Veriler, üniversite hastanesinde tedavi gören 154 hastadan Maneviyat Ölçeği ve Diyaliz Semptom İndeksi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerden frekans, yüzde, ortalama/standart sapma değerleri ile t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizleri uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırmamızda maneviyat ile diyaliz semptom yükü arasında güçlü ve negatif bir ilişki bulunmuştur. Maneviyat tek başına diyaliz semptom varyansının %50,4’ünü açıklarken, komplikasyonlar, eşlik eden hastalıklar, aile öyküsü ve bakım desteği ile birlikte bu oran %90,2’ye çıkmıştır. Maneviyat düzeyi yüksek olan ve bakıma destek alan hastalar daha hafif semptomlar bildirirken, komplikasyon yaşayan ve sınırlı desteğe sahip hastalar daha yoğun semptomlar yaşamıştır.
Sonuç: Hemodiyaliz hastalarında hemşirelik bakımına manevi desteğin entegre edilmesinin tedaviye uyumu artırabileceğini ve diyaliz semptom şiddetini azaltabileceğini göstermektedir.

Cerrahi Hemşirelerinin Hasta Güvenliği Kültürü İle Tıbbi Hataya Eğilimleri Arasındaki İlişki

Elif CANKATARŞükriye İlkay GÜNER — 2026-04-30

Amaç: Cerrahi kliniklerde çalışan hemşirelerin hasta güvenliği kültürü ile tıbbi hataya eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Çalışma, Etlik Şehir Hastanesi cerrahi kliniklerinde çalışan hemşirelerle 20.05.2024-10.06.2024 tarihlerinde kesitsel tipte tanımlayıcı türde gerçekleştirilmiştir. Örneklem büyüklüğü belirlenirken %95 güç 0.05 hata payı parametreleri kullanılmış, 146 hemşireye ulaşılması gerektiği bulunmuştur. Tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış, 167 hemşire ile çalışma tamamlanmıştır. Araştırma verileri toplanırken Tanıtıcı Bilgiler Formu, Hasta Güvenliği Kültürü Ölçeği (HGKÖ), Tıbbi Hataya Eğilim Ölçeği (THEÖ) kullanılmıştır. Veriler hemşirelerle yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistik (ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde) analizleri, bağımsız örneklemler t testi, ANOVA Varyans Analizi ve Post-Hoc Tukey, Pearson korelasyon analizi, Regresyon analizi testleri kullanılmıştır. Analizler SPSS 22.0 programıyla gerçekleştirilmiştir. p<0.05 anlamlılık seviyesi seçilmiştir.
Bulgular: HGKÖ’nin Yönetim ve Liderlik, Çalışan Davranışı, Beklenmedik Olay ve Hata Raporlama ve Bakım Ortamı alt boyutlarında çalıştıkları servise göre anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Yönetim ve Liderlik, Çalışan Davranışı, Beklenmedik Olay ve Hata Raporlama, Çalışanların Eğitimi, HGKÖ toplam puanlarında lisansüstü eğitime sahip hemşirelerden kaynaklı olarak eğitim düzeyine göre anlamlı fark olduğu belirlenmiştir (p<0.05).
Sonuç: Çalışmaya katılan hemşirelerin hasta güvenliği kültürlerinin iyi olduğu, tıbbi hata eğilimlerinin düşük olduğu bulunmuştur. Hasta güvenliği kültürü arttıkça tıbbi hata eğilimlerinin azaldığı belirlenmiştir.

Temel Yaşam Desteği Uygulama ve Otomatik Eksternal Defibrilatör Kullanma Eğitimi Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

İlknur ToğuşluFatma Avsar — 2026-04-30

Amaç: Bu çalışma, Temel Yaşam Desteği Uygulama ve Otomatik Eksternal Defibrilatör Kullanma Eğitimi ile Cihaz Yerleştirmesine Yönelik Ölçek’in Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla ölçek uyarlama çalışması şeklinde, metodolojik olarak yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma örneklemini Tokat İl Sağlık Müdürlüğü İlk Yardım Eğitim Merkezi’nde İlk yardım eğitimi alan 274 kişi oluşturmuştur. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu ve Temel Yaşam Desteği Uygulama ve Otomatik Eksternal Defibrilatör Kullanma Eğitimi ile Cihaz Yerleştirmesine Yönelik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Ölçeğin geçerliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi, Kapsam geçerlik indeksi hesaplanmıştır. Ölçeğin güvenirliği için Cronbach Alfa güvenirlik analizleri, test tekrar test ve madde korelasyon analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin %81.8’i erkektir, 25-34 yaş arasında olan bireylerin oranı yüksektir (%63.9). Ölçeğin alt boyutlarının Cronbach alfa katsayıları 0,90 ve 0,84 arlığında bulunmuştur. Kaiser-Meyer-Olkin testi 0,81 olarak bulunmuştur. RMSEA değeri 0,06, NFI değeri 0,94, CFI değeri ise 0,97 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Temel Yaşam Desteği Uygulama ve Otomatik Eksternal Defibrilatör Kullanma Eğitimi ile Cihaz Yerleştirmesine Yönelik Ölçeği Türkçe formunun Türk toplumu için geçerli ve güvenirlirdir.

Hemşirelik Öğrencilerinde Empatik Eğilim, Duyarlı Sevgi ve Ontolojik İyi Oluş Arasındaki İlişki: Ebeveynlik Tutumlarının Rolü

Hilal Merve BelenFatma ÖZ — 2026-04-30

Aim:Developing affective and relational qualities, such as sensitive love, empathic tendency, and emotional and ontological well-being, is essential in nursing education. These factors influence students’ academic success and their ability to provide compassionate, person-centered care. Exploring the relationships between these variables and perceived parental attitudes can inform strategies to strengthen emotional and professional development among nursing students.

Methods:This study used a descriptive and correlational design. It was conducted during the 2022–2023 academic year with first- and second-year nursing students from a foundation and a state university in Ankara, Türkiye. Data were collected online using the Responsive Love Scale, Emotional Well-Being Scale, Ontological Well-Being–Life Project Scale, Leuven Perceived Parenting Scale, and Empathic Tendency Scale. Descriptive statistics and t-tests were employed to analyze the data.

Results:Of the participants, 67.9% were from a foundation university, 90.7% were female, and the mean age was 20 years. Significant differences were observed in the ontological well-being sub-dimensions “regret” and “taking action” by school type (p<0.05). Male students showed higher positive emotional well-being, whereas female students reported higher maternal behavioral control (p<0.05). Empathic tendency correlated positively with positive emotional well-being, hope, and parental sensitivity and negatively with negative emotional well-being and ontological nothingness (p<0.01).

Conclusion:Enhancing emotional and ontological well-being, empathy, and sensitive love through integrated nursing curricula may foster students’ holistic development and readiness to deliver compassionate, person-centered care.

Hasta Aritmi Algısı Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması: Metodolojik Çalışma

Ömer Fahri ÖZDEMİRYasemin YILDIRIM USTA — 2026-04-30

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Hasta Aritmi Algısı Ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Metodolojik tasarımdaki araştırma, Ağustos-Kasım 2025 tarihleri arasında 264 hasta ile tamamlanmıştır. Veriler; Hasta Tanıtım Formu ve Hasta Aritmi Algısı Ölçeği ile toplanmıştır. Geçerlik için dil, kapsam ve yapı geçerliği; güvenirlik için Cronbach Alfa, McDonald’s Omega, Kuder Richardson-20 ve %27’lik alt-üst grup analizleri kullanılmıştır.
Bulgular: Kapsam geçerlik indeksi 1.00 bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizinde model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu ve faktör yüklerinin 0.539-0.839 arasında değiştiği saptanmıştır. Cronbach Alfa 0.913, McDonald’s Omega 0.915 ve Kuder Richardson-20 katsayısı 0.823 olarak belirlenmiştir. Madde ayırt ediciliğinde gruplar arası fark anlamlıdır (p<0.001).
Sonuç: Hasta Aritmi Algısı Ölçeği Türkçe formunun, aritmi hastalarında hastalık algısını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin, klinik bakım planlarının geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.

Kanser Tanılı Hastaların Yaşam Kalitesine İlişkin Hemşirelik Alanında Yapılan Randomize Kontrollü Çalışmaların Bibliyometrik Analizi: Tanımlayıcı Bir Çalışma

Zeynep KARAKUŞÜmmühan DUMAN ,Fatma ARIKAN ,Zeynep ÖZER — 2026-04-30
Amaç: Bu çalışma, kanser tanılı bireylerin yaşam kalitesine ilişkin hemşirelik alanında yürütülen randomize kontrollü çalışmaların küresel düzeydeki eğilimlerini ve bilimsel iş birliği ağlarını bibliyometrik analiz yöntemi ile incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntemler: Veriler, Ekim 2025’te Web of Science veri tabanında “cancer”, “quality of life” ve “randomized controlled trial” anahtar kelimeleri kullanılarak elde edildi. Tarama sonucunda 9392 kayıttan ilgili filtrelemeler sonrası 508 İngilizce araştırma makalesi belirlendi. Başlık ve özet incelemesinin ardından 296 çalışma analize dahil edildi. Veriler R yazılımı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Yapılan analiz sonucunda, bu alanda en fazla yayının 2025 yılında gerçekleştirildiği, en çok yayına sahip ve en fazla atıf alan ülkenin Çin olduğu bulunmuştur. Bu alanda en fazla yayın ve iş birliği yapan yazar Choi KC’dir. Yazar anahtar kelime analizinde en sık kullanılan ilk üç anahtar kelime ve trend konunun “quality of life”, “breast cancer” ve “cancer” olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmamızın, bu alandaki eğilimleri, trend konuları ve çalışma gereksinimi olan alanları ortaya koyarak gelecekte gerçekleştirilecek kanıt düzeyi yüksek çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.

Web Anketlerinin Kalitesinin İyileştirilmesi: İnternet E-Anketlerinin Sonuçlarının Raporlanmasına Yönelik Kontrol Listesi (CHERRIES) nin Türkçe’ye Uyarlanması

Ayten YILMAZ YAVUZMurat Bektaş ,Ayla Hendekçi ,Hacer Gök Uğur — 2026-04-30

gerçekleştirilirken yöntemsel kalitenin arttırılması için geliştirilen İnternet E-Anketlerinin Sonuçlarının Raporlanmasına Yönelik Kontrol Listesi’nin ((The Checklist for Reporting Results of Internet E-Surveys (CHERRIES) Türkçe’ye uyarlanması amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Çalışma metodolojik tasarımda Ağustos 2024-Şubat 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Kontrol Listesini geliştiren yazarlardan izin alınmıştır. Dil uzmanlarından gelen form ve araştırmacıların formları karşılaştırılarak Kontrol Listesi Türkçe formu oluşturulmuştur. Türkçe ve orijinal form web anketleri alanında uzman beş akademisyene gönderilmiş ve uzman görüşleri alınmıştır.
Bulgular: CHERRIES Kontrol Listesi Türkçe formuna son şekli verildikten sonra form internet üzerinden yapılan bir e-anket çalışması aracılığıyla araştırmacılar tarafından kullanılmış ve formun Türkçe’sinin internet üzerinden yapılan e-anket sonuçlarının raporlanmasında kullanılarak web anketlerinin kalitesinin artırılmasında kullanılabileceği belirlenmiştir. CHERRIES Kontrol Listesi; tasarım, etik kurul onayı ve bilgilendirilmiş onam süreci, geliştirme ve ön test, dahil edilme süreci ve ankete erişimi olan örneklemin tanımlanması, anketin uygulanması, yanıtlanma oranı, aynı kişi tarafından çoklu girişleri önleme, analiz gibi madde kategorilerinden oluşmaktadır. CHERRIES kontrol listesine göre raporlanan makaleler, hakemlere ve okuyuculara örnek seçimi ve "temsili" bir örneklemden olası farklılıkları hakkında daha etkin ve kaliteli bir anlayış sağlayacaktır.
Sonuç: Türkçe’ye uyarlanan CHERRIES Kontrol Listesi internet üzerinden yapılan e-anket çalışmalarının raporlanmasında ve kalitenin artırılmasında kullanılabilecek geçerli bir ölçüm aracı olarak kabul edilebilir.

Afrikalı Uluslararası Öğrencilerin Kadın Sünnetine İlişkin Görüşleri

Nevin Çıtak BilginZoenabou SİMPORE — 2026-04-30

Kadın sünneti Afrika ülkelerinde yaygın olarak yapılan, kadın sağlığını olumsuz etkileyen bir uygulamadır.
Amaç: Çalışma bir üniversitede öğrenim gören Afrikalı uluslararası öğrencilerin kadın sünnetine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Metod: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırma 2024 yılında Türkiye’de bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 230 Afrikalı uluslararası öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Veriler tanımlayıcı bilgi formu ile toplanmıştır. Veriler SPSS progamı kullanılarak frekans, yüzde, ortalama ve Ki-kare analizleri ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 23.45±3.13 yıl olup, %49.6’sı kadın, %50.4’ü erkektir. Öğrencilerin %84.8’si kadın sünnetini bildiğini ve %38.3’si bir yakının kadın sünnetine maruz kaldığını ifade etmiştir. Kadın öğrencilerin %19.3’ü ise kendisinin de uygulamaya maruz kaldığını bildirmiştir. Öğrencilerin %47.4’ünün kadın sünnetinin sosyal/kültürel nedenlerle gerçekleştirildiğini düşündükleri saptanmıştır. Öğrencilerin %75.7’si kadın sünneti ile ilgili bir eğitim olsa katılmak istediklerini belirtmiştir. Öğrencilerin cinsiyete göre kadın sünnetine ilişkin görüşleri değerlendirildiğinde, kadınların erkeklere göre bu uygulamanın kadının fiziksel, psikolojik ve cinsel sağlığını olumsuz etkilediği yönündeki görüşe daha fazla katıldıkları görülmüştür (p<0.05). Kadınların erkeklere göre, kadın sünnetini kadına yönelik şiddet ve insan hakları ihlali olarak gördüğü, kadın sünnetinin sürdürülmesini istemedikleri belirlenmiştir (p<0.05).
Sonuç: Afrikalı kadın öğrencilerin yaklaşık 1/5’i ülkelerinde kadın sünnetine maruz kalmıştır. Öğrencilerin kadın sünnetine ilişkin görüşleri toplumsal cinsiyet temelinde farklılık göstermektedir. Konuya ilişkin eğitim programları farkındalığı artırmaya yardımcı olabilir.

Evidence-Based Nursing Practices in Wound Care and Recommendations in the Bulgarian Context

Dr. Öğretim Üyesi Diana PaskalevaEsra Uğur — 2026-04-30

Yara bakım süreçlerinin etkin ve kaliteli şekilde yönetimine ilişkin gereksinim tüm dünyada her geçen gün daha fazla sağlık profesyonelinin dikkatini çekmektedir. Hemşirelik bakım kalitesinin göstergeleri arasında da yer alan yaralanmaların önlenmesi ve önüne geçilemeyen yaraların kanıta dayalı uygulamalarla tedavisinde hemşireler kilit konumundadır. Yaranın çeşidi ve özelliklerine göre yapılacak uygulamalar farklılık göstermekte olup sağlık profesyonelleri bu alanda kanıt düzeyi yüksek araştırmalar yürütmekte ve profesyonel kuruluşlar yaranın yönetimine ilişkin kanıta dayalı rehberler rehberler yayınlamaktadır. Hemşirelerin yara konusunda bilgi ve yetkinliklerini artırması ve sağlık bakım kuruluşlarının yara bakım rehberlerini klinik protokollerinin bir parçası haline getirmesi önem taşımaktadır. Bu makale, yara bakımına ilişkin kanıta dayalı çalışmaların incelenmesi ve Bulgaristandaki hemşirelik eğitim ve uygulamalarına yönelik öneriler sunulması amacıyla bir literatür çalışması olarak sunulmaktadır.

Meme Kanserinde Cerrahi Tedavi Seçiminde Karar Verme Süreci

Hatice BALCIHilal Aybüke DOĞAN ,Ecem GÜLEÇ — 2026-04-30

Meme kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın görülen ve mortalite oranı yüksek olan malignitedir. Tedavi sürecinin temel bileşenlerinden biri olan cerrahi girişimde, özellikle erken evre vakalarda mastektomi ve meme koruyucu cerrahi (MKC) en sık başvurulan yöntemlerdir. Klinik çalışmalar, uygun hasta grubunda her iki yöntemin uzun dönem sağkalım açısından benzer onkolojik sonuçlar sunduğunu göstermektedir. Ancak cerrahi tedavi seçimi yalnızca klinik ve biyolojik göstergelerle sınırlı kalmamakta; hastaların psikolojik durumu, sosyodemografik özellikleri, kültürel değerleri ve sağlık profesyonellerinin yönlendirmeleri bu süreçte belirleyici rol oynamaktadır. Bu derleme, cerrahi karar verme sürecini etkileyen çok boyutlu faktörleri literatür eşliğinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada; beden imajı algısı, nüks korkusu ve paylaşılan karar verme modelinin önemi vurgulanırken, hemşirelerin hastayı bilgilendirme ve psikososyal destek sağlama noktasındaki kritik rolü ele alınmıştır. Sonuç olarak, multidisipliner bir yaklaşımla yürütülen hasta merkezli karar süreçlerinin, tedavi memnuniyetini artırdığı ve karar çatışmasını azalttığı görülmektedir.

Koroner Bypass Cerrahisi Sonrası Semptom Yönetiminde Nonfarmakolojik Bakım Yaklaşımları

Hatice BALCIEcem GÜLEÇ ,Hilal Aybüke Doğan — 2026-04-30

Koroner Arter Bypass Greftleme (KABG) cerrahisi sonrası dönemde hastalar, ağrı, Kardiyak Anksiyete ve uyku bozuklukları başta olmak üzere birbiriyle ilişkili çok sayıda semptom deneyimlemektedir. Bu semptomlar iyileşme hızını yavaşlatırken yaşam kalitesini de kısıtlamaktadır. Güncel literatür, semptom yönetiminde geleneksel ilaç tedavilerine ek olarak zihin-beden teknikleri, egzersiz bazlı rehabilitasyon ve müzik terapisi gibi nonfarmakolojik müdahalelerin etkinliğine vurgu yapmaktadır. Bu derlemenin amacı, KABG cerrahisi geçiren hastalarda postoperatif dönemde görülen ağrı, kardiyak anksiyete ve uyku kalitesi sorunlarının yönetiminde kullanılan nonfarmakolojik müdahaleleri kapsamlı bir şekilde incelemektir. Bu doğrultuda zihin-beden teknikleri, egzersiz ve kardiyak rehabilitasyon programları, müzik terapisi ve diğer tamamlayıcı yöntemler ile eğitim ve psikososyal destek yaklaşımları ele alınmıştır. Literatür incelendiğinde, nonfarmakolojik müdahalelerin semptom şiddetini azaltmada, psikolojik iyilik halini artırmada ve yaşam kalitesini iyileştirmede etkili olduğu görülmektedir. Bu müdahalelerin etkisinin, otonom sinir sistemi, nöroendokrin yanıt ve inflamatuvar süreçler üzerindeki düzenleyici etkiler aracılığıyla ortaya çıktığı düşünülmektedir. Sonuç olarak, nonfarmakolojik yaklaşımların KABG sonrası bakım süreçlerine bütüncül bir anlayışla entegre edilmesi, hasta sonuçlarının iyileştirilmesinde önemli katkılar sağlamaktadır. Bu alanda yapılacak ileri araştırmaların, özellikle uzun dönem etkiler ve çok bileşenli müdahaleler üzerine odaklanması önerilmektedir.