Yaşam Boyu Hemşirelik Dergisi , Yıl 2026 Sayı 2

Bağımlılık Önleme ve Tedavisine Destek Sağlayan Kurumlar ve Hemşirelerin Rolü

Makbule Tokur KesginMakbule Tokur Kesgin — 2026-08-11

Kanser Hastalarında Yetersiz Beslenmenin Hemşirelik Alanında Küresel Eğilimlerinin Değerlendirilmesi: Bibliyometrik ve Görsel Analiz (2000-2025)

Sevcan ÖzkanŞerife Karagözoğlu — 2026-08-11

Amaç:Yetersiz beslenme kanser hastalarının tedavi süreçlerini, sağ kalım oranlarını ve yaşam kalitesini etkileyen prognostik bir faktördür. Kanser hastalarının yaşadıkları sorunlardan biri olan ve göz ardı edildiğinde sağ kalımı olumsuz etkileyen, beslenme yetersizliği ile ilgili hemşirelik alanında yapılmış olan küresel çalışmaların eğilimlerinin araştırılması amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Araştırmada Biblioshiny uygulaması, RStudio ve VOSviewer araçları kullanılarak veri seti oluşturulmuştur. Dahil edilen çalışmaların; ülke ve kurum analizi, dergi ve yazarların yayın ve atıf oranları, anahtar kelimelerin kullanım sıklığı, tematik, faktör analizi yapılmıştır. Bulgular: Scopus tabanından 2000-2025 arasında hemşirelik alanında yayımlanmış çalışmaların “Shi H” en fazla yayını, “Bozzetti F” en çok atıf alan yazardır. “Nutrition and Cancer” en çok yayın, “Clinical Nutrition” en fazla atıf alan dergidir. En sık kullanılan kelimeler “malnutrition, cancer patients, nutritional assesment”dır. Sonuç: Kanser hastalarında beslenmenin değerlendirmesi ve planlanmasında ortak değerlendirme araçlarının kullanılması gerekmektedir.

Evde Bakım Hizmeti Alan Hastaların Bakım Verenlerinde Bakım Yükü ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi

Mehmet TemelAyşe Gürol — 2026-08-11

Amaç: Bu çalışma, yoğun bakım ünitelerinde yatan ve evde bakım hizmeti alma öyküsü bulunan hastaların bakım verenlerinin bakım yükü düzeylerini belirlemek ve bu yükü etkileyen faktörleri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Yöntem: Bu çalışma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte kesitsel bir araştırmadır. Veriler, Ekim 2024–Şubat 2025 tarihleri arasında yetişkin ve çocuk yoğun bakım ünitelerinde yatan hastaların 419 informal bakım vereninden, hastane ortamında yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama araçları Kişisel Bilgi Formu, Barthel İndeksi ve Zarit Bakım Yükü Ölçeğidir. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 29.0 programı kullanılarak tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır.

Bulgular: Bakım verilen hastaların Barthel İndeksi puan ortalaması 21.67 ± 31.81 olup hastaların büyük çoğunluğunun (%65.15) tam bağımlı olduğu belirlenmiştir. Bakım verenlerin Zarit Bakım Yükü Ölçeği puan ortalaması 41.35±15.05 olup bakım verenlerin %44.87’sinin orta/ileri düzeyde bakım yüküne sahip olduğu saptanmıştır. Barthel İndeksi ile Zarit Bakım Yükü Ölçeği puanları arasında negatif yönde, orta düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = –0.557, p < 0.001).

Sonuç: Yoğun bakım ünitelerinde izlenen hastaların yüksek düzeyde fonksiyonel bağımlılığa sahip olması, bakım verenlerin algıladığı bakım yükünü artırmaktadır. Bu bulgular, yoğun bakım sürecinde bakım verenlerin bakım yükünü azaltmaya yönelik destekleyici ve bütüncül hemşirelik girişimlerinin planlanmasının önemini ortaya koymaktadır.

0-2 Yaş Çocuğu olan Suriyeli Sığınmacı Annelerin Aşı Tutumları, Sağlık Algıları ve İlişkili Faktörler

Suzan HavlioğluZahide Kaplan;;;Hülya Karataş — 2026-08-11

Amaç: Bu çalışmayla 0-2 yaş çocuğu olan Suriyeli göçmen annelerin aşıya yönelik tutumu, sağlık algısı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlandı.

Materyal ve Metod: xxx yer alan bir ilde Ekim 2024-Nisan 2025 tarihleri arasında tanımlayıcı ve kesitsel olarak tasarlandı. Araştırmanın evrenini il merkezinde yer alan Göçmen Sağlığı Merkezine başvuran, 0-2 yaş çocuğu olan anneler oluşturdu. Çalışmaya gönüllü 233 anne katıldı. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Fomu, Sağlık Algısı Ölçeği ve Aşı Tutumları Ölçeği kullanıldı.

Bulgular: Suriyeli göçmen annelerin aşıya yönelik olumlu tutum gösterdiği, sağlık algılarının orta düzeyde olduğu görüldü. Aşı ve sağlık konusunda bilgilere sağlık personelleri aracılığıyla ulaşanların aşılama tutumlarının daha yüksek olduğu belirlendi. Sağlık algısını; anne, baba eğitim durumu, çocuğa aşı yapılıp yapılmayacağına kimin karar verdiği, aşı hakkında bilgi alma ve bilgi kaynağının sağlık personeli olmasının etkilediği belirlendi.

Sonuç: Göçmen annelerin bilgilendirilmesi, aşılara karşı olumlu tutumu sağlamaya yönelik stratejiler geliştirilmesi aşılama hizmetlerine katkı sağlayacaktır.

Correlation Between Disease-Related Health Beliefs and Self-Care Management of Elderly People with Type 2 Diabetes Mellitus

Günce ŞaylanAsiye Kartal — 2026-08-11

Özet: Amaç: Tip 2 diabetes mellitus (T2DM), yaşlı bireylerde yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen ve önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturan kronik bir hastalıktır. Bu çalışma, T2DM’li yaşlı bireylerde sağlık inançları ile öz bakım yönetimi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda yürütülen çalışmaya T2DM tanısı almış 335 yaşlı birey dahil edilmiştir. Veriler; Sosyo-Demografik ve Hastalığa İlişkin Bilgi Formu, Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ve Kronik Hastalıklarda Öz Bakım Yönetimi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Öz bakım yönetiminin yordayıcılarını belirlemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Sağlık İnanç Modeli Ölçeği toplam puan ortalaması 3,26 ± 0,31 olup sağlık inancı düzeyinin düşük olduğunu göstermektedir. Öz Bakım Yönetimi Ölçeği toplam puan ortalaması ise 116,13 ± 21,95 olup öz bakım yönetiminin orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Sağlık inançları, öz bakım yönetiminin en güçlü yordayıcısı olarak belirlenmiştir (β = 0,60, p < 0,001). Sonuç: Diyabetli yaşlı bireylerin sağlık inanç düzeyleri yetersiz olup bu durum öz bakım davranışlarını olumsuz etkilemektedir. Olumlu sağlık inançlarını güçlendirmeye yönelik müdahaleler, öz bakım yönetimini artırabilir ve diyabete bağlı sonuçların iyileştirilmesine katkı sağlayabilir.

Sterilizasyon ünitesi çalışanlarında gürültü önleyici kulaklığın stres, uyku kalitesi ve mental iyi oluşluk üzerine etkisi

Ufuk Akkurt Sabiha Arslan — 2026-08-11

Amaç: Bu çalışma, pasif gürültü azaltıcı kulaklıkların sterilizasyon ünitesi çalışanlarında uyku kalitesi, mental iyi oluş ve iş stresi üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamıştır.

Yöntem: Çalışmada tek gruplu yarı deneysel ön test–son test tasarımı kullanılmıştır. Araştırmaya bir üniversite hastanesinin sterilizasyon ünitesinde çalışan 13 personel dahil edilmiştir. Veriler başlangıçta (T1), 14. günde (T2) ve 30. günde (T3); Sosyodemografik Veri Formu, Genel İş Stresi Ölçeği, Richard-Campbell Uyku Ölçeği ve Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Katılımcılar, 30 gün boyunca gürültülü alanlarda pasif gürültü azaltıcı kulaklık kullanmıştır. Veriler tekrarlı ölçümler ANOVA ile analiz edilmiştir.

Bulgular: Zaman içinde iş stresi ve mental iyi oluş puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır (p > 0,05). Ancak uyku kalitesi zaman içinde anlamlı düzeyde artmıştır (p = 0,008; ηp² = 0,402). Bu artışın özellikle başlangıç ile 14. gün arasında belirgin olduğu görülmüştür (p = 0,004).

Sonuç: Pasif gürültü azaltıcı kulaklıklar, sterilizasyon ünitesi çalışanlarında uyku kalitesini artırabilir. Bununla birlikte, bu bulguların doğrulanması için daha büyük örneklemli ve kontrollü tasarıma sahip ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Histerektomi ve Transobturator Tape Uygulanan Bir Hastada Imogene King’in Amaca Ulaşma Kuramı Doğrultusunda Hemşirelik Bakımı

Semra AcetSezer Er Güneri;;;Ruşen Öztürk — 2026-08-11

Özet:

Hemşirelik bakımında kuramlar bakımın kalitesini arttırması ve standardizasyonu sağlaması açısından önemlidir. Kullanılan kuramlardan biri de hasta-hemşire iş birliğine dayanarak bakımın kalitesinin artmasını sağlayan Imogene King’in Amaca Ulaşma Kuramı’dır. Bu çalışmada, histerektomi ve transobturator tape (TOT) uygulanan bir hastada Imogene King’in Amaca Ulaşma Kuramı doğrultusunda hemşirelik bakımı planlanmıştır. Postoperatif dönemde King’in Amaca Ulaşma Kuramına göre hemşire ve hasta iş birliği gerçekleştirilerek algılara göre hedefler belirlenmiştir. Kişisel, kişilerarası ve sosyal sistemlere göre ise hemşirelik uygulamaları planlanarak sonrasında da değerlendirilmiştir. Hasta ve hemşire etkileşim ve iletişim yoluyla hemşirelik bakımına aktif katılım sağlamıştır. Bu nedenle hastanın sürece uyumu kolaylaşmış, bakımın kalitesi artmış, hemşire ve hasta otonomi kazanmıştır. Sonuç olarak, King’in Amaca Ulaşma Kuramının histerektomi ve TOT uygulanan kadınların hemşirelik bakımında kullanılabilecek uygun ve etkili bir kuramdır.

Swanson Bakım Kuramı Doğrultusunda Perinatal Kayıp Yaşayan Bir Kadının Bakım Sürecinin Retrospektif Değerlendirilmesi: Olgu Sunumu

Birnur YeşildağSemra Kocaoz ,Ebru Okatan ,Afra Sen — 2026-08-11
Perinatal kayıp, kadınların fiziksel, psikolojik, sosyal ve ruhsal iyilik hâlini etkileyen ve bütüncül hemşirelik bakımını gerektiren önemli bir yaşam olayıdır. Bu olgu sunumunun amacı, intrauterin fetal ölüm yaşayan bir kadının bakım sürecini Swanson Bakım Kuramı doğrultusunda retrospektif olarak değerlendirmektir. Veriler, doğumdan yaklaşık 20 gün sonra gerçekleştirilen yüz yüze görüşme ve hastanın tıbbi kayıtlarının incelenmesi yoluyla elde edilmiştir. Bakım süreci, Swanson Bakım Kuramı'nın beş bakım süreci olan Bilme, Birlikte Olma Yerine Yapma, Güçlendirme ve İnancı Sürdürme doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bulgular, bakımın öncelikle fiziksel gereksinimlere odaklandığını; buna karşın psikososyal gereksinimlerin değerlendirilmesi, terapötik iletişim kurulması, bireyselleştirilmiş yas desteği, danışmanlık ve umudu destekleyici girişimlerin sınırlı kaldığını göstermiştir. Swanson Bakım Kuramı, karşılanmamış psikososyal bakım gereksinimlerinin belirlenmesi ve hemşirelik bakımının kapsamlı biçimde değerlendirilmesi için yararlı bir kuramsal çerçeve sunmuştur. Bu olgu, kuram temelli bütüncül hemşirelik bakımının perinatal kayıp yaşayan kadınlarda bakım kalitesinin geliştirilmesindeki önemini ortaya koymaktadır.

Diyabetli Yaşlı Bireylerde Akupresürün Kan Glukozu ve Anksiyete Üzerine Etkisi: Üç Kollu Randomize Kontrollü Çalışma Protokolü

Yasemin ÖzkanYasemin Özkan ,Saadet Can Çiçek — 2026-08-11
Araştırmanın amacı, diyabetli yaşlı bireylerde akupresür uygulamasının açlık ve tokluk kan glukozu ve anksiyete düzeyi üzerine etkisini değerlendirmektir. Bu araştırma üç kollu, paralel gruplu, çift kör, randomize kontrollü deneysel desende bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Araştırma, Ocak-Ekim 2026 tarihleri arasında geriatri kliniğinde yatarak tedavi gören diyabetli yaşlı bireyler üzerinde yürütülmektedir. Dahil edilme kriterlerini karşılayan katılımcılar, müdahale, sham ve kontrol gruplarına 1:1:1 oranında randomize edilecektir. Müdahale grubuna, belirlenen akupresür noktalarına altı gün boyunca günde bir kez akupresür uygulanacaktır. Sham grubuna aynı süre ve sıklıkta terapötik etkisi olmayan noktalara yüzeysel bası uygulanacak, kontrol grubuna ise yalnızca rutin tedavi ve hemşirelik bakımı verilecektir. Anksiyete düzeyi, Spielberger Durumluluk-Süreklilik Anksiyete Ölçeği ile değerlendirilecektir. Araştırmanın primer sonlanım ölçütü açlık ve tokluk kan glukozu, sekonder sonlanım ölçütü ise anksiyete düzeyidir. Ana çalışma öncesinde müdahalenin uygulanabilirliğini, katılımcı kayıp oranlarını ve etki büyüklüğünü değerlendirmek amacıyla bağımsız bir pilot çalışma yürütülecektir. Bu makale randomize kontrollü çalışmanın protokolünü sunduğundan, araştırma bulguları veri toplama ve analiz süreçleri tamamlandıktan sonra raporlanacaktır. Çalışmanın, diyabetli yaşlı bireylerde akupresürün kan glukozu ve anksiyete düzeyleri üzerindeki etkilerine ilişkin kanıta dayalı veriler sağlaması beklenmektedir. Bulguların, hemşirelik bakımında kanıta dayalı integratif uygulamaların kullanımını destekleyeceği düşünülmektedir.